Symbole w malarstwie działają jak sekretny alfabet, który potrafi całkowicie odmienić odbiór obrazu. Większość widzów dostrzega jedynie ładne kolory i kompozycję, często nie domyślając się ukrytych znaczeń. Poznaj dziesięć mniej znanych symboli, dzięki którym spojrzysz na obrazy zupełnie inaczej.
Ukryty język symboli w malarstwie
Wiele obrazów powstałych w różnych epokach kryje w detalach rozbudowany system znaków, który malarze traktowali jak dyskretny komentarz do przedstawionej sceny. Poniżej znajdziesz dziesięć takich symboli, których znaczenia większość oglądających nie zna, a które potrafią całkowicie zmienić interpretację malowidła.
- Niezapominajka
- Biała lilia
- Przekwitła róża
- Pies u stóp postaci
- Kot w scenie obyczajowej
- Zgniłe owoce
- Zgaszona świeca
- Mydlane bańki
- Otwarta księga
- Zegar bez wskazówek
Rośliny o zaskakującym znaczeniu na obrazach
Kwiaty na obrazach nie są tylko ozdobą, ponieważ dla dawnych odbiorców stanowiły czytelny znak uczuć, intencji i stanu duszy postaci. Mała, błękitna niezapominajka umieszczona przy dłoni lub sercu oznaczała obietnicę pamiętania o ukochanej osobie, a zarazem delikatną, nieśmiałą wierność. Biała lilia sygnalizowała czystość, dziewiczość i związek z tym, co boskie, dlatego pojawiała się często przy postaciach świętych i bardzo cnotliwych kobiet.
Przekwitła, opadająca róża w bukiecie sygnalizowała, że uczucie już gaśnie lub że bohaterka obrazu straciła dawną niewinność. Gdy malarz zestawiał ją z jeszcze nierozwiniętymi pąkami, podpowiadał widzowi, że czas upływa, relacje się zmieniają, a nic w ludzkim życiu nie trwa w niezmienionej postaci.
W wielu martwych naturach jeden zwiędły kwiat mówi o przemijaniu więcej niż całe tło pełne dekoracji.
Zwierzęta jako cisi komentatorzy historii malarskich
Zwierzę umieszczone u stóp bohatera obrazu rzadko jest przypadkowe, bo często pełni rolę strażnika reputacji przedstawionej osoby. Malarze chętnie wykorzystywali znane skojarzenia ze światem natury, aby bez słów dopowiedzieć widzowi, czy może ufać danemu portretowi.
Pies leżący spokojnie przy nodze bohatera oznaczał lojalność, stałość w relacjach oraz gotowość do obrony honoru domu. Gdy pojawiał się przy parze małżeńskiej, przypominał, że więź między ludźmi powinna być oparta na zaufaniu, a nie na chwilowej namiętności.
Kot w malarstwie bywał znakiem niezależności, zmysłowości, ale także zdrady, dlatego przy postaci kobiecej mógł sugerować dwuznaczną reputację. Gdy w scenie biesiadnej łasił się do stołu, artysta często sygnalizował, że bohaterowie ulegają pokusom i zapominają o samodyscyplinie.
Spokojny pies u stóp władcy oznaczał godność i rozwagę, podczas gdy czujny kot mógł ostrzegać przed zdradą w najbliższym otoczeniu.
Przedmioty codzienne jako przypomnienie o kruchości istnienia
W martwych naturach wiele znaczeń niosły zniszczone rzeczy, ponieważ widz miał od razu dostrzec, że wszystko, co materialne, ulega zepsuciu. Zgniłe owoce mówiły o schyłku sił, starzeniu się i rozkładzie ciała, a zgaszona świeca symbolizowała kres życia, przerwane istnienie lub odejście kogoś bliskiego. Delikatne, mydlane bańki unoszące się nad stołem przypominały, że chwile przyjemności są piękne, lecz trwają bardzo krótko, więc nie należy przywiązywać się nadmiernie do ulotnych zachcianek.
Jedna zgaszona świeca obok jeszcze tlącej się potrafiła opowiedzieć całą historię o tych, którzy już odeszli i tych, którzy jeszcze żyją.
Znaki wiedzy i czasu ukryte w malowidłach
Otwarta księga na stole przy bohaterze obrazu świadczyła o zamiłowaniu do nauki, rozważania nad własnym sumieniem oraz dążeniu do przejrzystości działań. Gdy była odwrócona w stronę widza, malarz zachęcał, aby odbiorca sam wczytał się głębiej w przesłanie sceny i zastanowił nad własnymi wyborami.
Zegar bez wskazówek lub z rozbitą tarczą oznaczał utracone szanse, życie wymykające się spod kontroli albo też wymiar ponadczasowości, w którym ludzkie rachuby tracą sens. Umieszczony obok otwartej księgi lub świecy sugerował, że wiedza i duchowość pozwalają oswoić lęk przed końcem czasu, ale go nie zatrzymują.
Gdy na jednym obrazie widzisz jednocześnie księgę, zegar i świecę, masz przed sobą malarską medytację nad sensem ludzkiego życia.
